Wulkany a Klimat

13 04 2009

Nie od dziś wiemy, że od tego jak ukształtowany jest klimat- a więc jaka panuje temperatura, zależy przede wszystkim od tego jaka ilość energii słonecznej dotrze do Ziemi. Część energii, która dociera do naszej planety ulega przekształceniu w energię cieplną a część zostaje odbita.

Wulkany, a ściślej mówiąc to co z nich się wydobywa- czyli pyły,gazy wulkaniczne są jednym z ważniejszych czynników regulujących/ kontrolujących ten bilans. Na skutek gwałtownych wybuchów może wzrosnąć poziom zapylenia atmosfery- zmniejsza się poziom nasłonecznienia (więcej energii zostaje odbite, rośnie efekt albedo)- a to w ostateczności prowadzi do spadku temperatury globalnej.

Należy jednak zanaczyć, że tylko największe wybuchy prowadzą do tymczasowych lub lokalnych zmian klimatu.

Na pierwszy rzut oka sprawa może wydawać się oczywista- ale wulkany nie zawsze prowadzą do spadku temperatury, pyły wulkaniczne mogą również prowadzić do zmniejszenia efektu albedo- w wyniku zapylenia/zabrudzenia powierzchnii lodowców..

O tym jak jak ważne dla całej Ziemi (nie tylko dla klimatu są wulkany) świadczy również fakt, że:

.. Wybuchy wulkanów wpływają na poszerzanie dziury ozonowej.

W regionach okołobiegunowych, tworzą się chmury kwasu siarkowego- zwane polarnymi chmurami stratosferycznymi: powstają w bardzo niskich temperaturach w wyniku połączenia wody z siarką. W wyniku tych reakcji ubytek ozonu może sięgać nawet 70%.

Okazuje się jednak, że do uszkodzeń ozonu dochodzi również w wyższych temperaturach.. W roku 2000, wkrótce po wybuchu wulkanu Hekla (Islandia) ku zaskoczeniu wielu uczonych powstała kilkudniowa dziura ozonowa- badania wykazały, że tym razem to kwas azotowy oraz cząstki lodu wyrzucone przez wulkan naruszyły warstwe ozonu.

chaiten6
*wybuch wulkanu Chaiten (Chile- 2008r)

Według szacunków na Ziemi jest ok 1,5 tysiąca wulkanów- co roku (średnio) wybucha ok 40.

Powstanie jak i działalność wulkaniczna związana jest przede wszytskim z ruchami płyt kontynentalnych- które zbliżają bądź oddalają się od siebie. W wyniku nałożenia się dwóch płyt- powstaje nowy wulkan lub wyspa wulkaniczna (płyta położona niżej zaczyna się topić, powstaje gorąca magma, która w końcu przebija się przez płytę przykrywającą).

Wybuchu wulkanów są nie tylko widowiskowe ale i niebezpieczne. Największym wybuchom towarzyszą trzęsienia ziemi, fale tsunami, lawiny, wylewy lawy, opady popiołowe i bomby wulkaniczne – skutki takiej wybuchowej mieszanki zazwyczaj są tragiczne: setki lub tysiące zabitych.

Gazy wulkaniczne, CO2:

Nie ulega wątpliwości, że wulkany to obok oceanów jedne z głównych źródeł/magazynów emisji dwutlenku węgla.

Sprawą oczywistą jest to, że aktywność wulkaniczna zależy od wielu czynników i jest nieregularna- ilość wydzielanego dwutlenku węgla również ulega kilkuprocentowym wahaniom. Okazuje się, że te kilkuprocentowe wahania mogą mieć kolosalne znaczenie- w geologicznej historii Ziemi poziom dwutlenku węgla podobnie jak klimat naszej planety, zawsze się zmieniał co potwierdzają min. badania próbek lodu ze stacji Vostok, badania aparatów szparkowych itd.. W przeszłości przynamniej kilka razy stężenie tego gazu było wyższe niż obecnie! A to oznacza, że nie przemysł a czynniki naturalne, takie jak wulkany a przede wszytskim oceany są sprawą kluczową w zrozumieniu fluktuacji i wpływu/lub nie tego gazu na nasz klimat.

Nie od dziś wiemy, że erupcje wulkaniczne dostarczają ogromnych ilości gazów do atmosfery. Jednak od tego jaka ilość gazów dostanie się do atmosfery nie dycydują tylko efektowne eksplozje wulkaniczne. Długo po wygaśnięciu wulkanu mogą utrzymywać się tzw. procesy postwulkaniczne- należą do nich głównie wyziewy gazów o różnej temperaturze, związane z odgazowywaniem skał lawowych lub pochodzące z płytko położonej komory magmowej. Wzbogacają one atmosferę o olbrzymie ilości gazów włącznie z bardzo szkodliwymi dla świata żywego.

Do najważniejszych gazów zaliczamy:

– Para wodna
– Dwutlenek węgla
– Dwutlenek siarki
– chlorowodór
– metan
– Fluorowodór
– wodór
– siarkowodór oraz amoniak

Wulkany a Klimat:

Pogoda i klimat są nierozerwalnie związane ze wszystkimi procesami zachodzącymi w atmosferze, emisje pyłów w wyniku wybuchów wulkanów mogą w znacznym stopniu zmodyfikować poziom nasłonecznienia całej planety (średnio spadek nasłonecznienia wynosi ok 10-15%).

Jest jednak jedna zasadnicza róznica miedzy zmianami klimatu powstałych na skutek eksplozji wulkanicznej a np. zmianami słonecznymi czy też powstałych na skutek zmienności cykli oceanicznych- zmiany te choć są często efektowne to nie są długotrwałe, trwaja zazwyczaj kilka lat..

Omawiając wpływ pyłów wulkanicznych i powstałych w ich wyniku aerozoli zmniejszających dopływ światła (aerozole to cząstki stałe lub krople cieczy unoszące się w powietrzu), warto zwrócić uwagę na dwutlenek siarki (SO2). W wyniku połączenia wody i SO2 powstaja aerozole siarczanowe- rozpraszają i odbijają one światło słoneczne,  co w konsekwencji prowadzi do zmniejszenia dopływu promieniowania słonecznego.

Jak już wspomniałem wcześniej- o tymczasowym wpływie na klimat, decydują tylko wielkie eksplozje:

Ciekawym przykładem tego jak eksplozja wulkanu może wpłynąć na klimat miała miejsce kilkanaście lat temu: W 1991r na Filipinach po długim okresie uśpienia wybuchł wulkan Pinatubo. Efektem tej eksplozji nie była tylko 40km smuga dymu ale również zahamowanie wzrostu temperatury w latach 90-tych.

W historii znane sa jednak znacznie wieksze eksolzje, przy których Pinatubo było zaledwie małą „przystawką”:

W 1883 r. doszło do gigantycznej eksplozji wulkanu Krakatua- siła eksplozji była o ok 106 razy większa od energii wybuchu bomby atomowej zrzuconej na Hiroszimę! W wyniku eksplozji powstała 30m fala tsunami..

W 1815r doszło do równie gigantycznego wybuchu wulkanu Tambora (105 razy silniejsza od bomby zrzuconej na Hiroszimę): W wyniku tego wybuchu, rok 1816 nazwany został „rokiem bez lata”:

– mróz w maju w Ameryce Północnej, czerwcowe opady sniegu w Kanadzie. Ogromne straty w rolnictwie i głód.

Nie ulega wątpliwości, że wulkany to obok słońca, cykli oceanicznych i wielu innych czynników jeden z ważniejszych składowych decydujący o tym jak ukształtowany jest klimat Ziemi. O potędze natury można pisać godzinami, można podawać tysiące przykładów tego, że człowiek jeśli nawet wpływa na klimat to jest to niczym w porówaniu z tym co potrafi przyroda- tym bardziej dziwi mnie to przekonanie o tym, że to człowiek na nie przyroda decyduje o tym jaki czeka nas klimat..

To nie przyroda a my musimy dostosować się do tego czego zażyczy sobie matka natura- a ta nas jeszcze nie raz zaskoczy. Tego możemy byc pewni..


Działania

Information

3 responses

27 10 2009
targo

Fascynuje mnie jak ogromny wpływ na zmiane klimatu miał jeden ogromny w swej sile wybuch wulkanu… a gdyby tak wybuchło kilka, mniejwiecej tym samym czasie i z równie wielką siła jak wybuch wulkanu tambora?

21 04 2010
A

Ktoś ukradł ten tekst i sobie przywłaszczył, podaje link

http://wiadomosci.onet.pl/waszymzdaniem/45055,Wulkaniczne___chmury__,artykul.html

26 08 2014
www.dbvehicleelectrics.com

I am curious to find out what blog platform you’re using?
I’m experiencing some small security issues with my latest site and I would like to find something more safeguarded.
Do you have any suggestions?

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s




%d bloggers like this: